د نړې د تاریخ تر ټولو ستر اټومي بم په مسلمانانو وازمویل شو!

د تاریخ تر ټولو قوي اټومي بم په انسانانو وازمویل شو، او دا کار د فرانسې له خوا د الجزایر په سوېلي صحرا کې ترسره شو د ۱۹۶۰م کال د فبرورۍ په ۱۳مه سهار، د «آبي یربوع» (Gerboise Bleue) په نوم لومړنی ازمایښتي چاودنه د «رقان» په سیمه کې ترسره شوه. د دې چاودنې ځواک ۶۰ کیلوټنه و، چې د جاپان د هیروشیما له اټومي بم څخه شاوخوا ۷۰ چنده قوي بلل شوی. وروسته تر دې «سپین یربوع» او بیا «سور یربوع» چاودنې هم ترسره شوې، چې نومونه یې د فرانسې د بیرغ د درې رنګونو له ترتیب څخه اخیستل شوي وو.په الجزایري صحرا کې د فرانسې ټولټال ۱۱۷ اټومي ازموینې ترسره کړې. په دې کې په رقان کې ۴ هوايي چاودنې، د «عین ایکر» په سیمه کې ۱۳ ځمکې لاندې چاودنې، په «الحمودیه» کې ۳۵ ازمایښتونه، او په عین ایکر کې د پلوتونیم ۵ تجربې شاملې وې، سربېره پر نورو ازموینو. د «آبي یربوع» د چاودنې په ورځ، اوسېدونکو یو شدید زلزله‌مانند ټکان احساس کړ، ورپسې دروند دوړ او روښانه ځلا رامنځته شوه چې تر ۶۵۰ کیلومتره لرې څخه هم لیدل کېده.ویل کېږي چې دا ازموینې له ۴۲ زرو څخه زیات الجزایري ملکي وګړي اغېزمن کړل. همداراز، ۱۵۰ الجزایري اسیران د انساني ازمایښتي موادو په توګه وکارول شول، څو پر انسان د اټومي چاودنې اغېز وڅېړل شي. راپورونه وايي چې فرانسوي چارواکو هغوی د ډله‌ییزې سزا او اعدام په ډول د چاودنو سیمو ته راوستل. دا عملیات د شارل دوګول تر څارنې لاندې ترسره شول، چې دا یې د الجزایر د ازادۍ غورځنګ پر وړاندې د غچ اخیستنې وسیله بلله.د دغو اټومي وړانګو اغېزې به د سیمې پر ژوندي موجوداتو تر ۴۵۰۰ کلونو زیات دوام وکړي. تر اوسه پورې د رقان او عین ایکر سیمې د مړینې لوړو کچو، د سرطان ناروغیو خپرېدو او زیږونیزو نیمګړتیاوو له ستونزو سره مخ دي. څېړنې ښيي چې د دغو چاودنو راډیواکتیف ککړتیا پر چاپېریال او ځایي خلکو ژور اغېز کړی، او اغېزې یې تر نن ورځې محسوسې دي.همداراز ادعا کېږي چې اسرائیلو د فرانسې اټومي پروګرام ته مالي او تخنیکي ملاتړ ورکړی و. د فرانسې د لومړي اټومي بم لګښت یو میلیارد او ۲۶۰ میلیونه فرانسوي فرانکه ښودل شوی، چې ویل کېږي یوه برخه یې د دواړو هېوادونو د تړون له مخې د اسرائیلي تمویل له لارې برابر شوې وه. د همدې همکارۍ په پایله کې د نقب په صحرا کې د «دیمونا» اټومي بټۍ جوړه شوه. وروسته دواړو هېوادونو یو پټ تړون لاسلیک کړ چې له مخې یې اسرائیل ته د اټومي ټکنالوژۍ او تخصص انتقال وشو. د دې بټۍ جوړول له ۱۹۵۸ تر ۱۹۶۴ پورې دوام وکړ، او سلګونه فرانسوي کارپوهان اسرائیل ته واستول شول. سربېره پر دې، فرانسې اسرائیل ته د ۲۴ میګاواټه ځواک لرونکی اټومي ریکتور ورکړ، چې له امله یې هغه هېواد د اټومي سونګ بشپړ دورې ته لاسرسی وموند او د اټومي ځواک لرونکو هېوادونو په کتار کې داخل شو.په پای کې، فرانسه خپل اټومي بم ترلاسه کړ او د اټومي هېوادونو له ډلې سره یوځای شوه، خو الجزایر ته پراخې ویجاړې شوې او راډیواکتیف ځمکې او ژور دردونه پاتې شول. دا پېښې د فرانسې د ازادۍ او انسانیت له شعارونو او د هغې د استعماري کړنو ترمنځ څرګند تضاد ښيي، ځکه چې پر مستعمره ولسونو یې د ډله‌ییزې وژنې وسلې وکارولې.او د دې پېښو په یاد کې، لیکوال ټینګار کوي چې باید د لوېدیځ په اړه د خلکو تصور له سره وڅېړل شي، او مسلمانان باید د خپلې سیاسي او تاریخي پوهې په رڼا کې واقعیتونه درک کړي، څو د هر ډول سیاسي یا تبلیغاتي اغېزو په اړه هوښیار واوسي.