د غوايي لاندی!

لیکوال: نور محمد ترۀکی لاس او پښې چاودې، مخ سپېره، شونډې وچې يو کوچنى پېټى غنم پر شا را اړولي او په ستمي د کور پر لور را روان دى. بشپړې نهه مياشتې يې خوارۍ کښلې او منتونه يې وړي دي تر څو چې د دوبي په آخر نوي منه غنم له بزګرۍ نه ورغلل. په دې کې يې نهه منه غنم ملا صاحب ته زکات ورکړل، درې منه يې پښ ته ورکړل او څلور منه هم رکبه (د فصلونو ساتونکي) ترېنه يووړل. شپېته منه يې هم د هغو دوو زرو افغانيو په سود کې ورکړل کومې چې ده د پلار د مرګ د خيرات او اسقاط لپاره د يوه سودخور نه په شپېته منه ګټه راوړې وې. په کور کې دده ماينه او مور او څلور ماشومان دده لاره څاري او ماشومان يې له کوره راوتلي او د هغې لارې خوا ته په ډېره اسره ګوري، پر کومه چې د دوى پلار اوس کور ته راځي او د رشې غنم راوړي. دده مور او ماينې د سږکال د محصولاتو په شاوخوا کې خورا ښې خوږې قصې کولې او هيله يې وه چې ګوندې سږ به يو څو ورځې په نس ماړه شي. په دې وخت کې ماشومان يو په بل پسې د کور لوري ته راځغلي او نارې وهي چې “بابا راغى او غنم يې په شا دي”. بزګر هم پېټى په شا په کور ورننووت او پېټى يې د خونې له مخه کښېښود. دده مور او ماينې يې په الوتو بڼو ترېنه د رشې احوال پوښته چې په دې وخت کې يو سړى ترازو او کاڼى په لاس په انګړ ورننووت او په کلک ږغ يې ورته وويل: “تا خو ويل چې پر راشه به غنم د پور په عوض کې درکوم او تا ټول غنم خپل کور ته راوړل! خان صاحب خورا په قهر وويل چې دا څلور پنځه مياشتي کېږي چې تا نه (کورغم) ورکړى او نه دې (سړي غم) ادا کړى دى. روپۍ خو نه لرې، ژر شه غنم راوتله”. مور يې چيغې کړې: “دا څو دانې چې ته يوسې! نو موږ به څه خورو؟” ده ورته وويل: “خاورې” سمدلاسه يې انډى راووړ او ټول غنم يې ځني وتلل او په پاى کې يې لا نور هم پسې په قهر خوار بزګر ته وويل: “دوه منه خو لا نور هم درباندې پاته شول، هغه به څرنګه شي؟” خوار بزګر په داسې حال کې چې له خواشينۍ نه يې پر ستوني درد و، تش جوال يې وڅانډه او يوې خوا ته يې کښېښود، ماشومانو ژړل او په ژړا ژړا کې يې ويل: “موږ خو وږي يو، تاسې خو به يوه لپه نينې راکولې”.د ماشومانو انا د باندي ولاړه او يو څه شوتل يې په پلو کې راوړل او له مالګې سره يې له ماشومانو سره وخوړل، خو ماشومان په دې تر ډېرې مودې قانع نه شول او د ډوډۍ لپاره يې په ژړا پيل وکړ. خوار بزګر ته اوس د کلي ګاونډيانو پور هم نه ورکاوه، ځکه له يوې خوا د ده ګاونديانو هم دغه راز د نادارۍ تکليف درلود او د بلې خوا ده پر راشه باندې يو دوې کاسې اوړه چې ترېنه پور کړي وو هم بيرته نه وو ورکړي او خپل اعتبار يې بايللى و. وروسته له هغه چې ډېر فکر يې وکړ، له ځان سره يې فيصله وکړه چې د يووې غويى چې دده وروستۍ او يوازينۍ دارايي ده او د هغه په مرسته يې د خلکو بزګري کوله د عيال قوت او لايموت لپاره حلال کړي او په خپله سترګې نهامې کړي. په دې خصوص کې يې د مور او ماينې رضايت هم واخيست او د يووې غويى يې حلال کړ چې د عيال د مني او ژمي نګولی شي، پخپله لوڅې پښې او بړانګه بړانګه کالي بلې منطقې ته د خوارۍ او مزدورۍ لپاره لاړ. ده په يوه توده منطقه کې شپږ مياشتې د خاورو او خټو مزدوري وکړه. ده ته يې د ورځي شپږ افغانۍ ورکولې چې درې افغانۍ يې په سپوره ډوډۍ خوړلې او درې افغانۍ يې د کور لپاره سپمولې. په پاى کې د ده ټوله ګټه څلور سوه اته شپېته افغانۍ شوه چې په درې سوه افغانۍ يې ځان ته پڼې او کوچنيانو ته يو يو کميس واخيستل. دى شپږ مياشتې له کوره خبر نه و او په بېړه او ښه زړه د کور لوري ته را روان شو. چې د کور په وره ورننوت لور او ماينې يې چيغې کړې. وروسته ورته څرګنده شوه چې مور او درې ماشومان يې د سکاروي په اثر په مني لا مړه شوي دي. يوه ګړۍ وروسته د کلي ملک وروغوښت او ورته يې وويل: “ستا د مور او ماشومانو کفنونه مې ورکړي دي، چې قيمت يې څلور سوه درې دېرش افغانۍ کېږي او هم مې ستا پر ځاى په دې شپږو مياشتو کې دوه سوه ديارلس افغانۍ کور غم او سړي غم پرې کړى دى. تا خو ځان نهام او خپلې مېلې دې کولې خو ټول غمونه دې پر موږ را ايله کړي وو. اوس دستي زما پور چې شپږ سوه شپږ څلوېشت افغانۍ کېږي راکړه!” ځکه چې ده دا ټول رقم پر يوه ځاى نه شو تاديه کولاى، نو محکمې ته يې کش کړ او بندي شو چې بيا د دې خوار او د ده د کاله احوال چا وا نه خيست. ١٣٣٠ ش کال – ١٩٥١ع کال_________________________________د نور محمد تره‌کي لنډه کیسه «د غوايي لاندې» که له یوې خوا زموږ د ژور، تاریخي او ټولنیز فقر کیسه بیانوي، هغه فقر چې نه د انسان د سستي زېږنده دی او نه د تقدیر تصادف بلکې د یو منظم ټولنیز او نظامي ځبېښاک پایله ده، نو له بلې خوا د داسې یوې طبقاتي ټولنې بې‌رحمانه واقعي تشریح وړاندې کوي چې بنسټ یې پر استثمار، د مذهب د ځبېښاک ناوړو ګټو مشروع‌کوونکي استعمال، فئودالي/جاګیرداري واک او اقتصادي اسارت ولاړ دی. دا فقر د خلکو له لاسه نه، بلکې د زورورو انسانانو، طبقوي جوړښت او ظالمانه نظام له خوا ورباندې تپل شوی دی. کیسه د ټولنیز جوړښت یو بشپړ انځور وړاندې کوي، چېرې چې هر بنسټ، مذهب، ځمکوالۍ، پور، دود او د زورورو قانون په ګډه د کارکوونکي، خوارکښ انسان د ځپلو لپاره کار کوي. تره‌کي کړاو تصادفي او طبیعي نه انځوروي، بلکې هغه یو منظم، تولیدېدونکی او بیا-تولیدېدونکی حقیقت ښکاره کوي؛ داسې حقیقت چې طبقاتي نظام د موړ او غریب، د زورور او خوار ترمنځ نظام د بېوزلو د ستړیا، ځپلو او استثمار له لارې خپله بقا تضمینوي. د بزګر چاودلي لاسونه، لوڅې پښې او د لمر سوځېدلی مخ شخصي بدمرغۍ نه دي، بلکې د هغه تولیدي نظام ژوندي نښانونه دي چې اضافه ارزښت اخلي، خو بېرته لوږه ور ګرځوي؛ یعنې د خوارو او خوارکښو استحصال کوي او ګټه یې پانګوال او ظالمانه ځواکونه ټولوي.د کیسې په مرکز کې بزګر د یو طبقاتي سوژې په توګه ولاړ دی؛ نه یو رومانتيک اتل، بلکې یو ټولنیز-تعیین شوی انسان، چې ټوله هستي یې د پور، مکلفیت او جبر له لارې تنظیم شوې ده. د نهو میاشتو له سخت او ستړي کوونکي کار وروسته، د هغه حاصل لا تر دې مخکې ټوټه ټوټه کېږي چې کور ته ورسېږي او مور، ښځه او ماشومان ترې ګټه واخلي. مذهبي واک د زکات په نوم خپله برخه اخلي هغه زکات چې له داسې انسانه غوښتل کېږي چې خپله د یوې مړۍ ډوډۍ وس نه لري؛ فئودالي دود د پښ او رکبې له لارې برخه وړي؛ او سودخوري د دیني اړتیا تر پلمې لاندې ګټه اخلي. په پای کې نږدې هېڅ نه پاتې کېږي. دلته تره‌کي یو بنسټیز، اولسي او اشتراکي درک راڅرګندوي چې اضافه ارزښت او ګټه د یوه کس له خوا نه، بلکې د بنسټونو د یوې پراخې شبکې له لارې لوټل کېږي، چې په ګډه طبقاتي واک جوړوي. استثمار اخلاقي، قانوني او ان سپېڅلی ښکاري، خو مادي پایله یې یوازې یوه ده «بې‌برخې-خوار ځپلتيا» کول.هغه کورنۍ چې په کور کې د پلار انتظار باسي، دا تمثیلوي چې مظلوم خلک څنګه د دروغجن امید په زور ژوندی پاتې کېږي دا دروغجن ورځ ظالمانو ږيږول. مور، ښځه او ماشومان د مړښت خیال کوي؛ نه د سوکالۍ، بلکې یوازې د ژوندي پاتې کېدو لپاره. دا تمه ښيي چې کمښت څنګه انساني شعور اشغالوي؛ ان لوږه هم په کوچنیو هیلو خوب ویني. کله چې غنم بالاخره راورسیږي، سملاسي د خان د استازي له خوا وړل کېږي. خبرې ساده، خو بې‌رحمانه دي. مور پوښتي: «موږ به څه خورو؟» ځواب«خاورې» استعاري ظلم نه دی، بلکې د طبقاتي ټولنې لوڅ حقیقت دی. دا هغه شېبه ده چې دروغجن فکرونه، بې‌مانا امیدونه او ټول توجیه‌ګرې کیسې نړېږي، او ظالم نظام په مستقیمه ژبه خبرې کوي. لوږه نور پټه نه ده؛ لوږه تحمیل کېږي.تره‌کي ښيي چې په طبقاتي ټولنه کې تاوتریخوالی تل نمایشي نه وي، بلکې اداري، ورځنی او عادي شوی وي. د غلو ضبط قانوني بلل کېږي، استثمار دودیز کېږي او پوښتنه جرم ګرځي. د ماشومانو ژړا چې یوازې د یوې مړۍ ډوډۍ غوښتنه کوي د ټول نظام اخلاقي محاکمه ده. دلته کیسه له احساساتو اوړي او واقعي فلسفي بڼه خپلوي هغه ټولنه چې د یوه ماشوم لوږې ته ځواب نه لري، خپله هر ډول اخلاقي مشروعیت له لاسه ورکوي. د خوارو اولسونو خیرخواه، انسان‌محور (مارکسي) فکر په دې صحنه کې ژور نغښتی دی، چیرې چې مادي محرومیت نه یوازې بدنونه، بلکې ټولنیزې اړیکې او انساني کرامت هم له منځه وړي.کله چې بزګر خپله یوازینۍ غوا وروستۍ تولیدي وسیله حلالوي، تره‌کي یوه پرېکنده مارکسي لحظه انځوروي هغه دا چې د بقا لپاره د تولیدي ظرفیت له منځه وړل. دا د ابتدايي راټولونې برعکس بڼه ده، چیرې چې بېوزلي د مرګ د ځنډولو لپاره خپل راتلونکی خوري. غوا یوازې حیوان نه ده؛ هغه د کار ځواک، دوام او هیله ده. د هغې حلالول د استثمار شوي تولیدوونکي له مرحلې څخه د بې‌ارزښته مزدور پر لور د بدلون نښه ده. د بزګر لوڅ‌پښ او نیمه‌لوڅه کډوالي د مزدورۍ پر لور، د پرولتاریا جبري خوځښت څرګندوي، نه د انتخاب له مخې، بلکې د اړتیا له مخې.ان مزدوري هم نجات نه راولي. نیمه ورځنۍ ګټه سملاسي په ډوډۍ لګېږي او یوازې یو نازک پاتې شونی پاتې کېږي. د شپږو میاشتو له سخت کار وروسته، سپما دومره کمه ده چې یوازې د جامو بسنه کوي. کله چې هغه د امید سره کور ته راستنېږي، حقیقت وروستی ګوزار ورکوي چې مرګ لا مخکې خپل کار کړی دی. مور او درې ماشومان یې له منځه تللي دي، نه د تقدیر او قسمت له امله، بلکې د جوړښتي بې‌پرواۍ، لوږې او د زورورو انسانانو د استثماري نظام قربانیان. تره‌کي روښانه کوي چې دلته مرګ ټولنیز تولید دی. لوږه طبیعي افت نه ده بلکي دا د نظامي جوړښت، د زورواکو سیاست او د ظالمانه استثمار پایله ده.وروستۍ برخه چې پکې د کلي ملک، محکمه او زندان شامل دي د واک دا کړۍ بشپړوي. خیرات پور ګرځي، کفن مسوولیت کېږي او نشتون ګناه بلل کېږي. بزګر تورن کېږي چې ګواکې ده خوندونه اخیستي او نور یې بارونه وړي دي؛ دا تور حقیقت سرچپه کوي او د نورو زندانيانو مفکورو تاوتریخوالی تر خپلې اوجې رسوي. قانون د بېوزلو ساتنه نه کوي هغوی نظم ته اړ باسي او دې ته یې هڅوي چې پر ځان شوی ظلم مشروع وبولي. زندان د فقر منطقي پای ګرځي او د فرد او د هغه د کورنۍ بشپړ محوه کېدل ټاپه کوي. کیسه د حل په ځای په ورکېدو پای ته رسېږي یوه چوپه تایید چې طبقاتي ټولنه څنګه هغه کسان له منځه وړي چې ترې ستړي شوې وي.له همدې امله «د غوايي لاندې» د واقعي، اولسي او د خوارو خلکو د حق‌غوښتنې ادب یو بې‌ساری شاهکار دی. تره‌کي سوسیالیزم وعظ نه کوي؛ هغه یې اړتیا ثابتوي. هغه ښيي چې طبقه، مذهب، اقتصاد او قانون څنګه په یوه واحد د ځپلو ماشین کې سره یوځای کېږي او د خوارو اولسونو پر ضد عمل کوي. د بې‌طبقه ټولنې نشتوالی د هرې کرښې، هر زیان او هر بې‌ځوابه فریاد کې احساسېږي. د استثمار تر سیوري لاندې د انساني ژوند بشپړه نفي ښودلو سره، تره‌کي په ضمني ډول د داسې ټولنې اړتیا تاییدوي چېرې چې کار سزا نه وي، لوږه اخلاقي نه شي او کرامت توکي ته ونه اړول شي. همدا لامل دی چې نور محمد تره‌کي یوازې یو ملي ادبي شخصیت نه دی، بلکې د طبقاتي شعور تاریخي غږ دی هغه څوک چې یوازې کیسې نه، بلکې د ظالمانه نړۍ پر ضد فردِ جرمونه لیکي او د راتلونکې، لا نه جوړه شوې نړۍ نښې راښيي.#ټولنه #ادب او #سياست#nur_muhammad_taraki #نور_محمد_تره_کي #نور_محمد_ترة_کي #نور_محمد_تره_کی #ترهـکي ۱. #د_کارګری_طبقې_ګوند ۲ #زندګي_يې_نوین_نوی_ژوند ۳. #د_بنګ_مساپري_د_جائزې_کټونکی_ناول ۴. #سپین_ناول ۵. #څړه_ناول ۶. #عروسی_من_درخیبر_داستان ۷. #د_زلمیانو_لارښود_داستان ۸. #خاطرات_جنګ_چرچل_ژباړه ۹. #نطق_ويشنسکي_ژباړه ۱۰. #سنګسار_ناول ۱۱. #بې_تربيته_زوی_ناول ۱۲. #موچي_داستان ۱۳. #د_غوايي_لاندې_داستان ۱۴. #زما_برخه_داستان ۱۵. #د_سمټ_مور_او_پلار_داستان ۱۶. #یوه_کاسه_او_درې_ډوله_خواړه_داستان ۱۷. #د_کور_ګټه_د_لاهور_ګټه_داستان ۱۸. #په_پای_کې_بډای_سوو_داستان ۱۹. #د_نوی_کال_خوب_داستان ۲۰. #په_ځان_باور__داستان ۲۱. #زه_او_زما_ورور_داستان ۲۲. #د_ادې_خدمت_داستان ۲۳. #زوږه_جوړ_شوه_داستان ۲۴. #د_بزګر_لور_داستان